Đặc sản‎ > ‎

Cua đá

Cua Đá được những cư dân địa phương bày bán ngay tại bến cầu cảng của bãi Làng, tại đây có đủ các loại đặc sản của miền biển đảo Cù Lao Chàm, nhưng gây chú ý nhất trong số các đặc sản ấy là những chiếc lồng sắt chắc chắn, đựng những con cua có màu sắc kỳ lạ mà người ta gọi là cua đá vì nó sống trên các hang đá trên núi

Cua Đá là một món ngon dân dã của xứ đảo Cù Lao mà ai từng đến đây cũng mong được nếm thử. Cua có vị thịt ngọt, thanh chứ không phảng phất vị tanh thường thấy của động vật miền biển. Do cua đá ăn các loại cỏ cây trên núi, nên thịt cua nồng một mùi cây rừng, thơm đến lạ.

Mỗi con cua đá trung bình chỉ lớn bằng nắm tay, và có màu sắc rất ấn tượng, mai và các chi màu nâu tím, phần bụng dưới ngả màu vàng ươm. Cua đá rất khoẻ, chạy nhanh, và thường chỉ lú đầu khỏi hang khi đêm xuống để đi ăn. Đó cũng là lúc những cư dân trên đảo đi săn cua đá. Một thợ săn cua cho biết, đi săn mà gặp 10 con, bắt được 4 - 5 con là nghề lắm rồi.

Cũng do cái “tội” nhanh chạy, dẻo dai, leo núi khoẻ, lại chuyên “ăn chay” nên thịt cua đá rất ngon, từ cái nước luộc cua đã đượm vị ngọt nhẹ, dịu thanh, thịt cua dai hơn hẳn cua biển, cua đồng, không chút mùi tanh. Nhưng cái độc chiêu nhất khi thưởng thức cua đá, đó là hương thơm kỳ lạ.

Giở ngược cái mai cua, túm mấy chân xé một đường, con cua mới luộc còn hơi nóng, phả làn khói nhẹ từ phần thịt nằm dưới mai cua, xông lên mũi phảng phất đâu đó chút the the, cay cay mùi thảo dược, đem lại cho người ăn cảm giác cứ như đang hít hơi của nồi xông giải cảm.

Dân đảo ai cũng nói cua đá là một vị thuốc, hỏi kỹ thuốc trị bịnh gì thì… không ai rõ, nhưng chỉ biết ăn vào vừa ngon vừa lạ miệng, tinh thần thấy sảng khoái, cộng thêm cái hiu hiu của gió biển hoà cùng cảnh vật trời mây sóng nước, khiến cho cái thi vị trong từng miếng thịt cua xứ cù lao càng tăng lên bội phần. Chẳng thế mà cua đá từ lâu đã trở thành “ngôi sao” của ẩm thực ở cù lao Chàm, nên dù chỉ cách Hội An nửa giờ đi biển, con cua đá cũng không đủ nhiều để vào được bờ, cung cấp cho hằng hà sa số những lữ khách ngày ngày du ngoạn miền Hội An, Cửa Đại.

Bảo Tồn Cua Đá Ở Cù Lao Chàm

Tổ chức Môi trường Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam đã triển khai “Dự án phục hồi, bảo tồn khai thác bền vững con cua đá" 

Bà Nguyễn Thị Kim Anh, Điều phối viên của Ban Chỉ đạo Quốc gia chương trình dự án nhỏ và quỹ Môi trường toàn Cầu tại Việt Nam cho biết: dự án do tổ chức GEF SGP tài trợ trong 30 tháng (kết thúc tháng 9/2012) 

Trước thời điểm nói trên, người dân ở Cù Lao Chàm sinh sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt hải sản quanh các rạn san hô, lên rừng đốn củi về đun nấu, khai thác cua đá làm đặc sản bán cho du khách. Năm 2006, tiến sĩ Mariana Damholt (Đan Mạch) nghiên cứu về cua đá Cù Lao Chàm và đưa ra cảnh báo về sự tuyệt chủng của loài động vật này. Cua đá có tên khoa học là Gecarcoidea lalandii, có màu tím, phân bố khắp Cù Lao Chàm, nhưng tập trung nhiều nhất ở Hòn Lao. Cua đá là động vật biển, nhưng sống trên rừng, trong các hang đá ven suối. Mùa đẻ trứng, chúng lại tìm về các bờ đá ven biển để đẻ.

Trước đây, người dân Cù Lao Chàm thường bắt cua đá về làm thức ăn, nhưng có hạn chế. Sau khi làn sóng du lịch Cù Lao Chàm lan rộng và phát triển mạnh mẽ, những người dân nghèo ở hòn đảo này bắt đầu khai thác cua đá hàng loạt, bất kể mùa nào để bán cho du khách. Sau khi tuyên truyền, lấy ý kiến của người dân, tháng 9/2009, UBND thành phố Hội An đã ra chỉ thị nghiêm cấm khai thác cua đá.

Cũng trong thời điểm trên, cộng đồng người dân Cù Lao Chàm cam kết tham gia hoạt động bảo tồn cua đá. Thạc sĩ Chu Mạnh Trinh - ban quản lý khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm cùng các đối tác khác đưa ra giải pháp thành lập ngân hàng cua đá với các hoạt động như: thành lập hội những người chuyên bắt cua đá và yêu thích cua đá, xây dựng bộ chỉ số giám sát cua đá…

Từ những hoạt động này, cho đến nay, cua đá Cù Lao Chàm được bảo vệ nghiêm ngặt bằng những quy định dưới luật. Đồng thời với việc bảo vệ cua đá, chính quyền Hội An vận động cộng đồng nói không với túi nilông. Hiệu quả ban đầu, theo báo cáo của thạc sĩ Chu Mạnh Trinh là khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã góp phần hỗ trợ người dân địa phương đa dạng hóa sinh kế, giảm khai thác nguồn lợi, nhưng vẫn đảm bảo được sự phát triển kinh tế, nhất là dựa vào du lịch sinh thái. Nhờ hoạt động du lịch Cù Lao Chàm phát triển, đời sống của cộng đồng người dân tốt hơn. Công tác bảo tồn biển ở Cù Lao Chàm được đúc kết tương đối thành công nhờ dựa vào cộng đồng.

Tuy nhiên, vấn đề bảo tồn biển tại Việt Nam nói chung đang có nhiều thách thức. Bảo tồn biển được như ở Cù Lao Chàm là chuyện hiếm.


Cua đá
Cua Đá trở thành món ăn rất ngon của du khách
Đặc Sản Cua Đá Cù Lao Chàm
Lòng giữ cua đá ở chợ

Mời các bạn xem video clip về Cua Đá Cù Lao Chàm

Cua Đá Cù Lao Chàm


Comments